Programma 8: Duurzaamheid

In samenwerking met onze lokale en regionale partners intensiveren we onze inzet om in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal te zijn. Daarvoor geven we uitvoering aan de Lokale Energie Strategie (LES).

In de Lokale Energie Strategie (LES) is vastgelegd dat we in 2025 concreet een aantal ambities bereikt willen hebben: minstens 4.400 woningen met een schillabel B of beter, meer dan 200 aardgasvrije woningen en 3.100 kleine zonnepaneelinstallaties. Het ziet ernaar uit dat we alle doelstellingen hebben gehaald, al is het nog wachten op definitieve data. De gemeente Baarn had in 2025 zeker 5.250 woningen met een energielabel B of beter, bijna 500 aardgasvrije woningen en naar verwachting meer dan 4.000 woningen met zonnepanelen. In de tussenrapportage zullen definitieve cijfers worden opgenomen.

De positieve resultaten volgen uit de versnelling die is ingezet. Er zijn in 2025 grote stappen gezet in de warmtetransitie, met het isoleren van woningen en bij het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie. Ook zijn we begonnen met de verduurzaming van het Baarnse mobiliteitssysteem en de bedrijventerreinen. Op het gebied van duurzame elektriciteitsontwikkeling is vooruitgang moeilijker te boeken, mede door netcongestie.


Energiebesparing
Isolatietraject (MCO)
In 2025 startten de tweede en derde ronden van het traject 'Meerjarige Collectieve Ontzorging' (MCO), oftewel ons isolatieplan of isolatietraject. Daarmee ontzorgen we inwoners met advies, financiering en uitvoering bij het isoleren van hun huis. Ondanks het faillissement en de doorstart van Winst uit je Woning, kijken we weer terug op een goed jaar. Net geen 8,5% van de woningen in de doelgroep (4701) hebben zich aangemeld. Hiervan hebben 207 huishoudens een bespaarplan ontvangen en zijn bij 117 woningen isolatiemaatregelen uitgevoerd. Het MCO organiseren we via het Energie Diensten Centrum (EDC), waaraan elke gemeente in de provincie Utrecht mee doet, behalve Utrecht. De gemeente Baarn scoort met het MCO beter dan de andere deelnemende gemeenten.

Inwoners die in 2023 of 2024 al verduurzaamd hebben en die geen gebruik konden maken van het MCO, konden in 2025 gratis een nieuw energielabel ontvangen. Er waren 100 gratis energielabels beschikbaar. Hiervan zijn er 97 aangevraagd.

VvE-aanpak en Energiepunt
Ook is gestart met 'de VvE-aanpak' en is het Energiepunt live gegaan. De VvE-aanpak beoogt een zelfde soort ontzorgingstraject als het MCO, maar dan specifiek toegespitst op Verenigingen van Eigenaren (VvE). In 2025 was de soft launch van de VvE-aanpak en in 2026 zullen VvE's actef ondersteund worden. Via het Energiepunt kunnen Baarnaars, onderdeel van een VvE of niet, informatie vinden over de verduurzamingsondersteuning in onze gemeente. Het Energiepunt vervangt het Duurzaam Bouwloket als digitaal energieloket. Per 1 januari 2026 is het Duurzaam Bouwloket niet meer live voor de gemeente Baarn.


Duurzame warmte
Wijkaanpakken aardgasvrij
De onderzoeken naar duurzame warmteoplossingen zijn in Eemdal-Noord afgerond. Samen met inwoners uit de wijk is onderzoek gedaan naar de meest wenselijke mogelijkheden. In 2026 worden deze resultaten gepresenteerd. In Eemdal-Zuid is ook gestart met de wijkaanpak aardgasvrij. Er zijn buurtgesprekken gevoerd en met een enquête is kennis, houding en gewenste betrokkenheid gepolst. In lijn met de leidraad wijkaanpakken aardgasvrij wordt u van de voortgang op de hoogte gehouden.

Samenwerking met Omthuis en de regio
Omthuis en de gemeente Baarn hebben de gezamenlijke aanpak verder vorm gegeven door een intentieovereenkomst voor te bereiden. In de Oosterhei ligt een mogelijkheid om het vastgoed van Omthuis als startmotor voor een warmtenet te gebruiken en we zijn voornemens om daar gezamenlijk verder stappen in te zetten. Ondersteuning van een (regionaal) warmtebedrijf is daarvoor essentieel. In 2025 is een verkenning afgerond naar de beste mogelijkheden voor de gemeente Baarn. Samenwerking met omliggende gemeenten en/of de provincie lijkt voor de gemeente Baarn de beste keuze. In 2026 onderzoeken we dat verder.

Bronontwikkeling
Energiebeheer Nederland (EBN) onderzocht de potentie van geothermie in onze regio. De conclusie is dat in de regio Amersfoort veel potentie zit, maar dat het onzeker is of het in de gemeente Baarn goed te winnen is. In regionaal verband wordt bekeken of en hoe aardwarmte het beste gewonnen kan worden. In de gemeente Baarn zit wel veel potentie in de ondiepe ondergrond. Daarom is in 2025 gestart met een verkenning om te bepalen of er beleid nodig is om de warmtewinning uit de ondiepe bodem te sturen.

Anders dan voor aardwarmte, is voor de rioolwaterzuiveringsinstallatie (rwzi) wel duidelijk geworden dat daar veel potentie in zit die door de gemeente Baarn benut kan worden. Samen met de gemeente Soest en het waterschap Vallei & Veluwe maken we afspraken over warmtewinning uit de rwzi en de verdeling daarvan. Dit zou het warmtenet in Oosterhei eventueel kunnen voorzien van warmte. In 2025 is gestart met de voorbereiding van een intentieovereenkomst en die zal naar verwachting begin 2026 worden ondertekend.


Duurzame elektriciteitsopwekking
In 2025 is de regionale aanbesteding voor solar carports afgerond. Voor de ontwikkeling op het Laanplein is een partij gevonden die dat met 100% lokaal eigendom wil doen. Andere projecten, zoals een drijvende zonneweide op het Beltgat en een verticale zonnewand bij de gemeentewerf, worden verder onderzocht. Voor de zonneweide bij de ijsbaan is de omgevingsvergunning afgegeven. BijZONder Baarn verwacht in Q2 2026 tot realisatie over te gaan. Mede door netcongestie duren deze trajecten langer, omdat de risico's groter zijn, er minder interesse is vanuit de markt en het benutten van belangrijke koppelkansen complexiteit toevoegt. Een goede inschatting van de mogelijkheden en financiële haalbaarheid is in 2025 lastig gebleken. We zien dat andere overheden zich door deze complexiteit terugtrekken, zoals Rijkwaterstaat bij het OER-project A1 en Defensie en het ministerie van Klimaat en Groene Groei bij de windturbines op de Leusderheide. Via een gezamenlijke aanpak met de bedrijventerreinen, die is opgezet in 2025, gaan we ons intensiever inzetten om grote zonnedaken te realiseren op bedrijventerreinen.


Duurzame mobiliteit
In 2025 is een ecologische voetafdruk gemaakt van het Baarnse mobiliteitssysteem. De gemeente Baarn is een 15-minuten stad. Dat betekent dat belangrijke voorzieningen voor de meeste inwoners binnen 15 minuten wandelen of fietsen bereikbaar zijn. De grootste verduurzamingskansen liggen dan ook in het beter faciliteren en benutten van de voordelen daarvan. Deze conclusies dienen als input voor het Omgevingsprogramma mobiliteit. Om meer inzicht te krijgen in de wensen en mogelijkheden op de bedrijventerreinen, is in 2025 een mobiliteitsscan voor bedrijventerreinen de Noordschil en de Drie Eiken (NoordEik) ontwikkeld. Dit traject loopt door in 2026. Voor het plukken van het laaghangend fruit is op het Laanplein een Slimme Bandenpomp geplaatst om de bandenspanning te optimaliseren. Met de Slimme Bandenpomp is de uitstoot van broeikasgassen al met 66,6 ton (66.600 kilogram) kilogram verminderd.


Verduurzamen bedrijventerreinen
Vanuit de provincie Utrecht is een kwartiermaker verduurzamen bedrijventerreinen beschikbaar gesteld voor de gemeente Baarn. De komst van de kwartiermaker is aangegrepen om de inspanningen op en rond de bedrijventerreinen te sturen en te versterken. Drie gezamenlijke werkgroepen hebben zich gevormd, waarin de bedrijven van de NoordEik, de gemeente en BaarnDuurzaam zijn vertegenwoordigd. De thema’s van de werkgroepen zijn: biodiversiteit, energie en mobiliteit. Elk van de werkgroepen maken een plan om gezamenlijk stappen te zetten. In een maandelijks procesoverleg koppelen bovengenoemde betrokken partijen terug over de voortgang van de drie werkgroepen.


Duurzame organisatie
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed
In 2025 is besloten om te beginnen met het verduurzamen van sportcentrum De Trits, speeltuinvereniging Oosterkwartier en het gemeentehuis. Naar aanleiding van dit besluit is begonnen met de technische tekeningen. In 2025 zijn de voorlopige ontwerpen afgerond. De uitvoering van de verduurzamingsmaatregelen starten in 2026.

Verduurzamen gemeentelijke organisatie
Op de terreinwagen van de handhavers na, is het wagenpark van de gemeente volledig verduurzaamd. Hiermee is het laaghangend fruit voor de gemeentelijke organisatie geplukt. Daarnaast is gestart met de ontwikkeling van nieuw beleid voor meer ecologisch gazonbeheer en een plan opgesteld om het inkoopbeleid te verduurzamen.


Financiële ondersteuning van inwoners(initiatieven)
Initiatief van inwoners brengen wij graag verder. Via de Duurzaam Wonen Leningen (2024) helpen wij huishoudens om verduurzamingsmaatregelen te betalen. Hiervan zijn in 2025 18 algemene en 3 wijkgerichte leningen verstrekt. Daarnaast is vorig jaar de nieuwe subsidieregeling Stimuleringsbudget welzijn en duurzaamheid 2025 ingegaan. Inwoners en organisaties kunnen via die regeling subsidie aanvragen voor initiatieven die de energietransitie in Baarn helpen versnellen. Met 8 aanvragen is het budget voor deze nieuwe subsidieregeling voor circa 75% benut.

Een initiatief dat eind 2024 subsidie heeft ontvangen is Dorpscoöperatie De Vuursche. Zij hebben de subsidie gebruikt om een energiegemeenschap op te richten en zijn gestart met een zelfstandig onderzoek naar hoe een duurzaam energiesysteem er in De Lage Vuursche uit kan zien. De dorpscoöperatie en de gemeente werken goed samen aan het verkennen van 'het Energiesysteem van de Toekomst'.

We willen een optimaal milieuresultaat bereiken door inwoners actief te informeren over hun kansen om afval beter te scheiden. We streven hierbij naar het vergroten van de circulaire economie, het meer en beter recyclen van producten en het daardoor verlagen van de kosten.

De vervanging van bovengrondse containers door ondergrondse hebben we in 2025 voortgezet. De plaatsing is gerichter uitgevoerd op basis van gebruiksdata en meldingen uit de openbare ruimte. Hierdoor is de toegankelijkheid verbeterd en is overlast in de directe omgeving verminderd. Tegelijkertijd is er blijvende aandacht nodig voor correcte afvalaanbieding en handhaving.

In 2025 hebben we nadrukkelijk gestuurd op het verbeteren van de kwaliteit van gescheiden afvalstromen. Dit is noodzakelijk om verdere stijging van verwerkingskosten te beperken en om te blijven voldoen aan landelijke doelstellingen. We hebben gekozen voor een stapsgewijze aanpak met ruimte voor bijsturing op basis van meetbare resultaten. Dit heeft geleid tot een aantoonbare kwaliteitsverbetering: het afkeurpercentage van ingezameld PMD is gedaald van 18 % in 2024 naar 11 % in 2025.

De afvalstoffenheffing is een gesloten systeem met 100 % kostendekkendheid. De kosten bestaan grotendeels uit lasten die de gemeente heeft voor de inzameling (RMN) en verwerking (AVU) van huishoudelijk afval.

Openbaar belang
Het is de ambitie van Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN) een effectieve en efficiënte speler te zijn in de afvalinzameling en straatreiniging. RMN streeft daarbij naar een maximale samenwerking met andere in de openbare ruimte acterende partijen. RMN is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Baarn, Bunnik, Nieuwegein, Soest, IJsselstein en Zeist.

Afvalverwijdering Utrecht (AVU) sluit contracten af met verwerkers voor het transport, overslag en de verwerking van diverse afvalstromen naar afvalverwerkende bedrijven en het verbeteren van de mogelijkheden van hergebruik van ingezameld afval. De deelnemende partijen zijn 25 Utrechtse gemeenten. De financiën lopen via de bijdrage aan de RMN.

Maatschappelijk doel gemeente Baarn
We willen een gezonde, schone en veilige leefomgeving met zo weinig mogelijk afval en maximaal hergebruik van materialen en afvalstoffen.

Voor een uitgebreid overzicht van de verbonden partij RMN & AVU verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden Partijen.