Een verbonden partij is (volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten) een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Een financieel belang is:
- een bedrag dat aan de verbonden partij ter beschikking is gesteld en niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat;
- het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.
Een bestuurlijk belang is zeggenschap door vertegenwoordiging in het bestuur of door stemrecht. Verbonden partijen zijn onmisbaar voor de uitvoering van gemeentelijke taken. Als de schaal van een gemeente te klein is om een taak goed te kunnen uitvoeren, is het onderbrengen van die taak bij een verbonden partij veelal de aangewezen oplossing. Door schaalvergroting bereikt een gemeente een hogere graad van specialisatie. Ook kunnen daardoor kosten worden bespaard en garanderen verbonden partijen veelal een betere continuïteit.
Verbonden partijen dienen een publiek, openbaar belang. De gemeente blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de beleidsprogramma’s waaraan de verbonden partij in meer of mindere mate een bijdrage levert. De raad heeft een kaderstellende en controlerende taak en ziet erop toe dat de verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen in de programma’s.
Het college rapporteert aan de raad tijdens het jaar in de planning- en controldocumenten over relevante ontwikkelingen. Denk aan het aangaan of beëindigen van verbonden partijen, wijzigingen in de doelstellingen of nieuwe financiële risico’s en beleidswijzigingen in de uitvoering van de taken.
De raad heeft op 16 april 2025 een motie aangenomen waarin aangedrongen wordt op de nullijn
voor de jaren 2026 en 2027. Bij de begrotingen 2027 van de verbonden partijen heeft de raad in lijn met de brief van de 21 Utrechtse gemeenten door middel van zienswijzen er op aangedrongen vanaf 2027 de indexeringsmethodiek van het gemeentefonds te volgen.
Omdat het sturen en beheersen van verbonden partijen van raad, college en ambtelijke organisatie inzet en tijd vraagt, werken we met een prioritering van samenwerkingsverbanden. Jaarlijks wordt in kaart gebracht welke samenwerkingsverbanden nadrukkelijk aandacht vragen. Voor het komende jaar zijn dit: 1a. Eemkracht (GR); 1b. Regionale Inkoop Sociaal Domein (CR); 2. Bestuurlijke Regio Amersfoort (convenant); 3. Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Naast de reeds bestaande instrumenten wordt bij de eerste 3 samenwerkingsverbanden extra ingezet op periodiek actieve informatie van college naar raad over bestuurlijk overleggen etc. (versterking legitimiteit). Bij de VRU betekent dit agendering van veerkracht en weerbaarheid vanuit college naar de raad.
