Financiering

In de financieringsparagraaf worden de onderwerpen beschreven die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente en een belangrijk hulpmiddel zijn bij het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie.  Dit beleid valt binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Hierin zijn drie wettelijke normen opgenomen waaraan de gemeente moet voldoen bij het aantrekken en uitzetten van financiële middelen. De procedures en werkwijze van de gemeente Baarn zijn opgenomen in het treasurystatuut. 

In deze paragraaf volgt een toelichting op:
•    Renterisico's (kasgeldlimiet en renterisiconorm)
•    Financieringsbehoefte (leningen en uitgezette leningen)
•    Rentemethodiek en renteresultaat (omslagrente en renteresultaat)
•    Schatkistbankieren

De gemeente mag tot een bepaalde grens (de kasgeldlimiet) leningen met een looptijd korter dan 1 jaar aantrekken. De wettelijk toegestane omvang bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Voor de gemeente Baarn is dat in 2027 € 7,1 miljoen. De gemeente Baarn heeft met de bank een lager bedrag afgesproken dan het toegestane kasgeldlimiet welke de gemeente rood mag staan, namelijk maximaal € 2,5 miljoen. De kasgeldlimiet mag niet meer dan drie achtereenvolgende kwartalen overschreden worden. De verwachting is dat de gemeente Baarn in 2027 geen kortlopende financiering nodig heeft.

Op het moment dat nieuwe leningen moeten worden afgesloten of de rentevaste periode afloopt, ontstaat renterisico. De rente kan dan hoger liggen dan voorheen, wat leidt tot hogere rentelasten. Om dit risico te beperken, geldt vanuit de Wet FIDO een zogenoemde renterisiconorm. Deze norm schrijft voor dat het totaal aan renteherzieningen en aflossingen per jaar niet meer mag zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Zo wordt voorkomen dat te veel financiering tegelijk tegen een hogere rente moet worden herzien. Voor de jaren 2027-2030 blijven we binnen deze norm. 

Langlopende leningen
Bij het opstellen van de Begroting 2027 beschikt de gemeente Baarn over drie langlopende geldleningen. Er zijn twee typen leningen in portefeuille: fix-leningen, waarbij de aflossing in één keer aan het einde van de looptijd plaatsvindt, en lineaire leningen met periodieke aflossing. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de leningen per peildatum 31 december 2026. Wij gaan er daarbij vanuit dat we in 2026 nog een vaste geldlening moeten aantrekken. Bij het opstellen van de begroting was dat nog niet nodig, maar in de begroting 2027 is wel alvast rekening gehouden met de lasten van een nog in 2026 aan te trekken langlopende geldlening.

Om aan de financieringsbehoefte van 2026 te kunnen voldoen verwachten we een nieuwe lening aan te trekken van in totaal € 12,04 miljoen. Dit bedrag is bedoeld voor investeringen in onder andere groot onderhoud aan de buitenruimte (riolering, wegen e.d., €  6,7 miljoen) , vervanging openbare verlichting (€ 1 miljoen) en onderwijshuisvesting (€ 4,3 miljoen).

Naast de opgenomen leningen heeft de gemeente Baarn ook een aantal uitgezette leningen. Deze zijn onder te verdelen in twee categorieën:

Leningen via het SVn
Dit betreft leningen aan starters op de woningmarkt en voor verduurzaming van particuliere woningen. Ze worden uitgezet via een revolverend fonds: aflossingen en rente vloeien terug in het fonds en kunnen opnieuw worden ingezet. De uitvoering (verstrekking, beheer en inning) verloopt volledig via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn).

Leningen aan sportclubs en verenigingen
Deze leningen worden afgelost, maar maken geen deel meer uit van het huidige beleid. In de Nota Borgstellingen 2018 is vastgesteld dat deze vorm van financiering wordt afgebouwd. Nieuwe aanvragen worden niet meer gehonoreerd. Sportclubs en verenigingen kunnen sindsdien zelfstandig op de geldmarkt lenen, waarbij de gemeente – onder voorwaarden – borg kan staan.

Saldo SVn-rekening (revolverende fondsen)
Het weergegeven overzicht betreft het verwachte saldo op de SVn-rekening, dus de beschikbare middelen binnen de verschillende revolverende fondsen. Er zijn structureel voldoende terugbetalingen om nieuwe leningen te kunnen blijven verstrekken.

De starterslening wordt de laatste jaren minder aangevraagd. De oude duurzaamheidslening is komen te vervallen; hiervoor zijn twee nieuwe regelingen in de plaats gekomen: wijkgericht duurzaam wonen en algemeen duurzaam wonen. We verwachten dat deze regelingen beter aansluiten bij de actuele verduurzamingsopgave en daardoor meer gebruikt zullen worden.

De fondsen zijn gezond en bieden ruimte voor toekomstige aanvragen. De inzet van deze middelen blijft daarmee gericht op het ondersteunen van starters en het stimuleren van particuliere woningverduurzaming, zonder druk op de reguliere begroting.

Omslagrente
Om de rentelasten en -baten te kunnen toerekenen aan de investeringen in de verschillende programma's wordt er een rente-opslagmethode (omslagrente) toegepast. De omslagrente voor het jaar 2027 is berekend op 0,01%, afgerond 0% (in 2026: 0%). Dit omslagpercentage is ook voor de jaren 2028 tot en met 2030 toegepast. Een stijging van de rente van (langlopende) geldleningen leidt tot een hogere omslagrente. En daardoor hogere structurele last in de meerjarenbegroting.

Schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige beschikbare middelen op hun bankrekeningen te beleggen bij het Rijk. Onder overtollige middelen verstaat het Rijk bedragen groter dan 2% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 1.000.000). Decentrale overheden nemen deel aan schatkistbankieren, zodat de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk) een lagere EMU-schuld heeft. Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit leidt automatisch tot een lagere staatsschuld.

De gemeente Baarn kan in eigen beheer maximaal € 400.000 op de betaalrekening houden. Zodra het saldo van de bankrekening hoger is dan € 400.000 wordt dit automatisch afgeroomd en aangehouden bij het Rijk. De tegoeden bij de schatkist zijn op elk moment op te nemen. Over onze tegoeden bij de schatkist ontvangen wij rente. Deze rente is gelijk aan de rente die het Rijk betaalt voor de leningen die door het Rijk worden aangetrokken.