Lokale heffingen

De gemeente kan uitsluitend belastingen heffen die in de wet zijn vastgelegd. Bij het vaststellen van de belastingverordeningen wordt uitgegaan van de modellen van de Vereniging van Nederlandse Gemeente.

De ontwikkelingen en tariefaanpassingen van de lokale heffingen worden bepaald door de volgende beleidskaders:
•    ontwikkelingen in wetgeving;
•    beleidsnota’s;
•    financiële positie van de gemeente.

Lokale heffingen 
De inkomsten van de gemeente uit heffingen bestaan uit:

Belastingen
Voorbeelden hiervan zijn onroerendezaakbelasting, toeristenbelasting en precario. De gemeente bepaalt zelf waarvoor de opbrengst van deze belasting wordt gebruikt.

(Bestemmings-) heffingen
Dit zijn rechten, tarieven en leges, zoals rioolheffing en kosten voor een paspoort. De gemeente kan alleen de kosten vergoed krijgen die zij zelf hiervoor heeft gemaakt.

Gemeentelijk beleid 2027
•    De geraamde baten van de belastingen zijn verhoogd met een indexatiepercentage van 2,5%. 
•    Op 8 juli 2026 heeft de Raad motie 9B.1 Aanpassen OZB aangenomen. Het resultaat hiervan is dat geraamde OZB-inkomsten voor woningen stijgen met 15,83%. Dit is inclusief de verhoging van € 450.000 als gevolg van het verlagen van de afvalstoffenheffing in 2027 door "anders inzamelen". De OZB-opbrengsten niet-woningen stijgen met 9,7% als gevolg van deze motie. Dit percentage ligt lager dan bij de woningen, omdat er voor niet-woningen geen gevolgen zijn voor de ombuigingsmaatregel rond de afvalstoffenheffing. De waardeontwikkeling van de OZB van woningen en niet-woningen wordt in het tarief verrekend.
•    De hoogte van de leges wordt bepaald door de kosten die de gemeente moet maken voor bijvoorbeeld paspoorten.  De tarieven worden jaarlijks getoetst op kostendekkendheid. Het tarief wordt geactualiseerd met toegepaste indexatie van 2,5% en verhoging van kosten die horen bij het product.
•    Voor het tarief van de bestemmingsheffing zijn de baten geactualiseerd. De materiële kosten worden geïndexeerd met het percentage van de prijsinflatie, de loonkosten met de indexatie van de loonontwikkeling.

Kwijtscheldingsbeleid
Inwoners kunnen kwijtschelding aanvragen voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2026 hebben 461 huishoudens kwijtschelding aangevraagd. Van de 399 huishoudens die (gedeeltelijk) kwijtschelding gekregen, is dit in 319 gevallen gebeurd op basis van automatisch verkregen informatie via het inlichtingenbureau en aanvullend onderzoek door de gemeente. Het inlichtingenbureau is een onderdeel van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en gebruikt informatie van de Belastingdienst, de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en het UWV. 

Inkomsten lokale heffingen
De totale baten uit lokale heffingen zijn geraamd op € 19,7 miljoen. Dit betreft enerzijds belastingen die als algemeen dekkingsmiddel dienen zoals OZB. Hiervoor zijn de inkomsten € 9 miljoen. En daarnaast heffingen waar tegenover een dienst van de gemeente staat zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges. De geraamde baten hiervoor zijn € 10,7 miljoen.

Leges - Effect invoering Omgevingswet
De baten van de leges zijn gebaseerd op de verwachte kosten die de gemeente maakt voor de taak of voorziening waar het om gaat. Voor bestemmingsheffingen geldt dat de heffing niet hoger mag zijn dan de kosten die gemaakt worden. Voor 2027 zijn de tarieven van de leges bepaald met als uitgangspunt 100% kostendekking.

De inkomsten van belastingen, zoals beschreven in de tabel hieronder, worden ingezet voor uitvoering van alle gemeentelijke taken en voorzieningen. In het vierde kwartaal van 2026 stelt de gemeenteraad de nieuwe belastingverordeningen voor 2027 vast. 

Onroerende en roerende zaakbelasting
De onroerendezaakbelastingen (OZB) worden geheven op onroerende zaken van eigenaren van woningen en niet-woningen en van de gebruikers van niet-woningen. De grondslag voor de OZB is de WOZ-waarde, zoals die jaarlijks wordt vastgesteld volgens de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). 

De roerende zaakbelastingen worden geheven op roerende zaken, zoals woonwagens en woonschepen. Deze belastingen zijn nagenoeg identiek aan de OZB. Het tarief en de grondslagen moeten daarom gelijk zijn aan die van de OZB. De opbrengst is nagenoeg gelijk aan het voorgaande jaar.

Forensenbelasting
De forensenbelasting is een belasting op tweede woningen voor mensen die niet in de gemeente Baarn staan ingeschreven, maar wel meer dan 90 dagen per jaar in Baarn een gemeubileerde woning tot hun beschikking hebben.

Toeristenbelasting
Toeristen die in de gemeente overnachten in hotels, pensions en op campings betalen toeristenbelasting. Rechtvaardiging voor deze belasting is dat gemeenten kosten maken voor niet-inwoners die verblijf houden en gebruik maken van de gemeentelijke voorzieningen. 

Hondenbelasting
De opbrengst van de hondenbelasting gaat naar de algemene middelen van de gemeente. Inwoners die één of meer honden hebben moeten deze belasting betalen. In beleidsregels is vastgelegd wie als houder wordt aangewezen en de belasting moet betalen. 

Precariobelasting
De precariobelasting lijkt op een retributie, omdat de tarieven zijn gericht naar een bepaalde prestatie. Toch is de belasting een algemene inkomstenbron van de gemeente. De opbrengst is dan ook vrij besteedbaar. Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen onder, boven of op voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Voorbeelden zijn: bouwmaterialen, terrassen, uitstallingen, en luifels.

Reclamebelasting centrumgebied
Op verzoek van de Ondernemerscoöperatie heft de gemeente reclamebelasting in het centrumgebied. De opbrengst van deze belasting gaat, na aftrek van de gemeentelijke kosten, naar de ondernemerscoöperatie. Uit de opbrengst van de reclamebelasting vormt de ondernemerscoöperatie een ondernemersfonds . Hieruit bekostigt de coöperatie verschillende activiteiten om de aantrekkingskracht van het centrumgebied te vergroten.

Rioolaansluitingsrecht 
De opbrengst van het rioolaansluitingsrecht dekt de lasten die de gemeente moet maken om een perceel aan te sluiten op de gemeentelijke riolering. Het rioolaansluitingsrecht heft de gemeente eenmalig op het moment dat een woning of een bedrijfspand op de riolering wordt aangesloten. De kosten bestaan grotendeels uit het maken van de aansluiting door een aannemersbedrijf. Uitgangspunt is hier 100% kostendekking.

In onderstaande tabel zijn de opbrengsten van de belastingen opgenomen die de gemeente Baarn in 2027 heft.

Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de belastingtarieven weer. Voor de OZB is de weergave met ongewijzigde WOZ-waarde omdat de nieuwe WOZ-waarden nog niet zijn vastgesteld.

De gemeente brengt bestemmingsheffingen en andere heffingen in rekening voor de uitvoering van specifieke taken of voorzieningen met een algemeen belang, bijvoorbeeld rioolheffing. De gemeente mag de inkomsten uit deze heffingen alleen aan die specifieke taak of voorziening besteden waarvoor de heffing is opgelegd. Voor heffingen geldt (net als bij leges) dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten voor die taak.

*jaarlijks (in het vierde kwartaal) wordt de nieuwe verordening voor het komende jaar vastgesteld.

Onderstaande tabel presenteert de lasten en baten van de gesloten systemen zijnde riool, afval en begraven. 'Gesloten systemen' houdt in dat de geraamde opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de geraamde lasten. Het vastgesteld kader binnen de gemeente Baarn is 100% kostendekkendheid voor de gesloten systemen.

De afvalstoffenheffing is een gesloten systeem en het uitgangspunt is 100% kostendekkendheid. De kosten bestaan grotendeels uit lasten voor de inzameling van huishoudelijk afval (door RMN) en de verwerking ervan (via afvalverwerker AVU). In 2027 nemen de kosten ten opzichte van 2026 af als gevolg van de ombuigingstaakstelling (“anders inzamelen”) en de toetreding van de gemeente Houten waardoor de overheadkosten over meer deelnemers kunnen worden gespreid.

De geraamde bijdrage van Baarn aan RMN (inclusief kosten AVU) daalt van € 4.797.000 in 2026 naar € 4.491.000 in 2027. Hierdoor kan ook de afvalstoffenheffing 2027 dalen, met daar tegenover een toename van de OZB. Een en ander overeenkomstig de in 2025 geformuleerde ombuigingstaakstelling vanaf 2027. Voor 2027 betekent dit een daling van de tarieven van 6,9%.

Omdat de gemeente Eemnes vanaf medio 2026 geen gebruik meer maakt van het Baarnse afvalbrengstation vervalt de inkomst van de jaarlijkse bijdrage die Eemnes hiervoor aan ons betaalde. Dit wordt deels opgevangen door lagere verwerkingskosten maar een deel van de kosten blijven achter bij Baarn. In de komende jaren moet blijken in hoeverre de kosten van het afvalbrengstation verder kunnen worden teruggebracht.

Mede hierdoor is om op een kostendekking van 100% te komen, in 2027 een bijdrage uit de egalisatievoorziening afval nodig van € 0,5 miljoen. Door stijgende kosten door onder meer Rijksbelastingen op afvalverwerking, CO2 uitstoot en plasticverwerking is de verwachting dat de kosten de komende jaren toenemen, waardoor verhoging van het tarief afvalstoffenheffing onvermijdelijk zal zijn. De stijging kan worden gedempt door inzet van de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing die eind 2027 een omvang zal hebben van € 1 miljoen.

In september 2024 is het kostendekkingsplan Riolering geactualiseerd waarin de ontwikkeling van de hoogte van de rioolheffing is aangegeven. Uitgangspunt hierbij is dat de rioolheffing 100% kostendekkend is. Om 100% dekking te realiseren is een jaarlijkse verhoging van 2% per jaar nodig (bovenop de prijsindexering).  In 2027 is een prijsindexering van 2,5% toegepast. Om tot een kostendekking van 100% te komen is een totale stijging van 4,6 % nodig waarin de index en de jaarlijkse verhoging vanuit het kostendekkingsplan zijn opgenomen.

De inkomsten uit leges bestaan uit heffingen voor diensten aan een individuele aanvrager, zoals een paspoort, rijbewijs of omgevingsvergunning. Hierop mag de gemeente geen winst maken. Het uitgangspunt voor leges is 100% kostendekking. Voor een aantal tarieven, zoals paspoort en rijbewijs, heeft het Rijk een maximumtarief bepaald. Leges worden geheven op basis van de Verordening op heffing en invordering van leges 2027.

Het uitgangspunt voor de legesheffing 2027 is 100% kostendekking. Deze koers is in 2026 ingezet en wordt doorgezet in 2027. Enkele heffingsmogelijkheden benut de gemeente Baarn voor het eerst. De resultaten van deze aangepaste koers zijn op zijn vroegst aan het einde van 2026 bekend. Voor de berekening kostendekking 2027 worden dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2026. De gemeenteraad stelt de definitieve tarieven voor 2027 in het vierde kwartaal 2026 vast in de Verordening heffing invordering leges 2027.

Leges algemene dienstverlening
De legestarieven worden conform de begrotingsrichtlijn verhoogd. Als uitzondering hierop is een aantal tarieven uit titel 1 van de tarieventabel niet verhoogd. De reden is dat voor deze tarieven een maximum geldt en het tarief reeds gelijk is aan dit maximum. Het betreft hier met name de leges voor reisdocumenten (hoofdstuk 2) en rijbewijzen (hoofdstuk 3). Alle tarieven zijn naar beneden afgerond op vijf eurocenten.
 
Leges leefomgeving omgevingsvergunningen
De verordening en tarieventabel 2027 is gebaseerd op de modelverordening van de VNG.

Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat de mogelijkheid leges te heffen voor milieubelastende activiteiten. Ambtelijk is besproken gebruik te gaan maken van deze heffingsmogelijkheid. Ook de provincies hebben besloten hiervoor leges te gaan heffen. De tarieven zijn afgeleid vanuit de kosten die de Omgevingsdienst in rekening brengt voor de milieubelastende activiteiten. Deze kosten zijn als tarief in de tarieventabel 2027 opgenomen.  

In onderstaande tabel is vanaf 2028 een daling van de geraamde opbrengst leges te zien. Vanaf 2028 dalen de opbrengsten leges paspoorten en identiteitskaarten als gevolg van de afname van de piek die zich in de jaren daarvoor voor heeft gedaan. 

Baarn heft rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van diensten voor het begraven of het onderhouden van graven. Met de opbrengst worden de exploitatielasten van de Algemene Begraafplaats aan de Wijkamplaan in Baarn gedekt. De tarieven zijn in deze paragraaf niet opgenomen, omdat het om circa 50 tarieven gaat.

Jaarlijks actualiseert de gemeente de tarieven voor begraafplaatsrechten. De tarieven zijn opgenomen in de tarieventabel van de Verordening begraafplaatsrechten. Met ingang van 2026 is het uitgangspunt niet meer om 100% kostendekkend te zijn. Op dit moment is de kostendekkingsgraad tussen 70% en 75%. We kiezen ervoor om een gemeentelijke en toegankelijke begraafplaats te zijn. Het is een voorziening voor inwoners om te kunnen begraven, herdenken en verstillen in een parkachtige omgeving. Door het belang van de maatschappelijke functie van de begraafplaats accepteren we dat een kostendekking van 100% niet haalbaar is.

In 2027 is de kostendekking 73%.

Op basis van de Marktgeldverordening heft de gemeente marktgelden. De opbrengst dekt de gemeentelijke lasten van het houden van de weekmarkt op de Brink. Het marktgeld bestaat uit twee gedeelten. Het belangrijkste deel is het staangeld voor het innemen van de standplaats op de weekmarkt. Ook is er een tarief voor de afname van elektriciteit tijdens de weekmarkt.

De totale lastendruk in 2027 stijgt naar € 1.391 voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden (dit was in 2026 € 1.339). Voor de bepaling van de lastendruk wordt uitgegaan van de OZB-eigenaar woning en de riool- en afvalstoffenheffing van een 3 of meerpersoonshuishouden. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de lastendruk weergegeven.