Programma 9: Algemene dekkingsmiddelen en Overhead

De gemeentelijke organisatie moet in staat zijn om de ambities van de gemeente Baarn effectief en zorgvuldig uit te voeren. Daarvoor is een goed georganiseerde overhead essentieel. Denk hierbij aan personeelszaken, informatievoorziening, financiën en facilitaire ondersteuning. Medewerkers moeten kunnen rekenen op de juiste kennis, middelen en begeleiding om hun werk goed te kunnen doen. Daarom investeren we doelgericht in vakbekwaam personeel, moderne systemen en goede samenwerking binnen en buiten de organisatie. Zo zorgen we ervoor dat de gemeente Baarn wendbaar en professioneel blijft, en tijdig en adequaat kan inspelen op veranderende wet- en regelgeving, maatschappelijke opgaven en de verwachtingen van onze inwoners.
Wij willen dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in Baarn veilig en prettig kunnen wonen, werken en recreëren, tegen maatschappelijk verantwoorde en bewust afgewogen kosten. Dat doen we door onze uitvoeringskracht af te stemmen op de ambities van het college en de gemeenteraad. We zorgen ervoor dat we nieuwe wet- en regelgeving toepassen op een manier die bijdraagt aan transparantie en eenvoud. Zo helpt de Wet open overheid ons om inwoners en partners meer inzicht te geven in onze besluitvorming, en maakt de Omgevingswet het aanvragen van vergunningen duidelijker en eenvoudiger voor iedereen die bouwt of ontwikkelt in Baarn.
Een belangrijk uitgangspunt is digitale inclusie: iedereen moet toegang hebben tot onze dienstverlening en informatie. We zorgen daarom voor een toegankelijke en gebruiksvriendelijke gemeentelijke website, zodat alle inwoners – ongeacht hun digitale vaardigheden – met ons in contact kunnen staan.

Professionele ondersteuning vormt de ruggengraat van een goed functionerende gemeente en is onmisbaar bij het realiseren van onze ambities. Daarom investeren we doelgericht in de kracht en wendbaarheid van onze organisatie met:

• voldoende en goed opgeleid personeel met ruimte voor groei en ontwikkeling;
• moderne en veilige digitale systemen die het werk van medewerkers én de dienstverlening aan inwoners versterken;
• efficiënte processen en samenwerking, zodat de organisatie snel kan inspelen op veranderingen;
• sterk werkgeverschap, waarmee we talent aantrekken, behouden en een gezonde organisatiecultuur stimuleren.

(II) Structureel budget vervanging bij ziekte en zwangerschap (€ 169.000)
De afgelopen jaren is een, aflopend, incidenteel budget beschikbaar gesteld voor vervanging bij middellang en langdurig verzuim om de continuïteit van de dienstverlening aan inwoners en het realiseren van (bestuurlijke) ambities te waarborgen. Dit incidentele budget is omgezet naar een structureel budget. 

(II) Digitale infrastructuur (structurele lasten) (€ 225.000)
Nieuwe wetten (zoals de Wet open overheid, archiefwet, Wet modernisering elektronisch berichtenverkeer, cyberveiligheidswet, AI-verordening en digitale overheid) en wettelijk verplichte aanbestedingen vragen om doorlopende aanpassingen en investeringen. Ook investeren we blijvend in informatiebeveiliging om de data van onze inwoners te beschermen en te voldoen aan landelijke en Europese wetgeving (de Baseline Informatiebeveiliging (BIO) en de Network and Information Security Directive (NIS2)). Tot nu toe werden deze kosten voor een belangrijk deel gedekt uit incidenteel budget via het regionale IV-programma (circa 150.000 per jaar), terwijl het om structurele uitgaven gaat. Ook investeringen in de digitale infrastructuur vanuit het informatiebeleidsplan van de gemeente zijn de laatste jaren met incidenteel budget gedekt (circa 75.000 per jaar). In 2026 wordt het informatiebeleidsplan vernieuwd in de vorm van een i-Visie met een roadmap. Voor deze onderdelen is een structureel budget van € 225.000 nodig. 

(II) Digitale infrastructuur (eenmalige lasten) (€ 300.000 in 2027 en € 200.000 in 2028)
Naast het structurele budget zijn er incidentele uitgaven € 300.000 in 2027 en € 200.000 in 2028 voor een toekomstbestendige digitale werkruimte (multi-tenant) binnen de RID en onderzoek naar Europese cloud-alternatieven. Dit mede naar aanleiding van een motie hierover die de gemeenteraad in februari 2026 heeft aangenomen.

(II) Motie Doorgaan met Baarn Buurt Mee (€ 25.000)
Via het project 'Baarn buurt mee' stellen we buurtbudgetten beschikbaar.  Inwoners kunnen hun initiatief voor een leukere, betere en mooiere buurt indienen via www.baarnbuurtmee.nl. Elk initiatief ontvangt maximaal € 250,- om het plan zelf uit te voeren.

Openbaar belang
De RID Utrecht is de ICT-dienstverlener die de ICT-infrastructuur beheert voor de deelnemende gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. In het dagelijks gebruik van deze infrastructuur en diensten worden de gebruikers ondersteund. 

Maatschappelijk doel gemeente Baarn
Een goed werkende digitale werkomgeving van de medewerkers van de gemeente zorgt ervoor dat zij hun werk zo goed mogelijk kunnen doen voor de inwoners. Door de ICT-diensten af te nemen samen met andere gemeenten zorgen we voor robuustheid, kwaliteit en lagere maatschappelijke kosten.

Wat willen we bereiken?
De RID Utrecht zorgt voor veilige digitale dienstverlening, een flexibele werkomgeving, tevreden gebruikers en minder meerkosten voor de deelnemende gemeenten.

Wat gaan we ervoor doen?
De RID werkt aan verbetering van haar dienstverlening op vijf sporen: bundeling van opdrachtgeverschap, informatieveiligheid, digitale werkruimte van de toekomst, vergroten van innovatiekracht en dienstverlening aan raadsleden. 

De bedrijfskosten van de gemeente Baarn die tot overhead gerekend worden, zijn grofweg in te delen in:
•    ondersteunende teams, zoals het team Intern Advies (Financiën & Control, Juridische zaken, Personeel & Organisatie), Communicatie en Informatie;
•    overige personele lasten, zoals leidinggevenden en het secretariaat.
In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat welke baten en lasten onderdeel uitmaken van het verplichte onderdeel overhead. Deze verplichting heeft als doel het inzicht in de overhead te verbeteren en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. 

Uitvoeringskracht
Om bestaand beleid en reguliere werkzaamheden te kunnen uitvoeren, wil de gemeente blijven investeren in de uitvoeringskracht van onze organisatie.  Mede door de krapte op arbeidsmarkt heeft de gemeente Baarn zich ontwikkeld als zogeheten ontwikkelgemeente. Naast werving blijven wij inzetten op het vergroten van leermogelijkheden. Hiermee geven wij ook invulling aan (organisatie)ontwikkelingen in het werven, opleiden en behouden van personeel. Baarn profileert zich als ontwikkelgemeente door als organisatie toekomstgericht te blijven ontwikkelen (‘een leven lang leren’). 

Kosten van Overhead
Onderstaande tabel laat de kosten zien van de overhead, conform artikel 8 BBV. Deze wijkt op enkele punten af van het product Overhead die de gemeente Baarn hanteert in haar programmastructuur. 

De formatieomvang van de organisatie in 2027 is 172,25 fte (inclusief Griffie). Een daling ten opzichte van de begroting 2026, voornamelijk veroorzaakt door de overgang van formatie naar Eemkracht.

Landelijk is sprake van een relatief hoog aandeel langdurig en extra langdurig verzuim binnen gemeenten. Deze trend is eveneens zichtbaar binnen onze organisatie. In de eerste helft van 2026 lag ons werkelijke verzuimpercentage op 9,48%. Dit is ruim boven de prognose van 6%. Op grond van een analyse van het huidige verzuim hebben we het percentage voor 2027 verhoogd naar 7,1%.

Om verzuim te beheersen en de inzetbaarheid van medewerkers te bevorderen, wordt blijvend ingezet op preventie, duurzame inzetbaarheid, vitaliteit, verzuimbegeleiding en re-integratie.

Wij vinden het van groot belang dat de gemeente Baarn een gezonde financiële positie heeft. Dit komt naar voren in een structureel sluitende meerjarenbegroting en voldoende middelen om de risico’s te kunnen opvangen.

De algemene reserve is allereerst bestemd om te zorgen voor een afdoende risicobuffer. Het deel dat niet nodig is voor de het afdekken van de risico’s kan eventueel weloverwogen worden ingezet voor het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen en voorzieningen. In het coalitieakkoord wordt uitgegaan van een ondergrens van 25% boven de op dit moment gehanteerde minimumomvang van de risicobuffer (op dit moment 10,2 miljoen). Op basis van de in deze begroting gekwantificeerde risico's zou dit leiden tot een te hanteren ondergrens van de algemene reserve van € 12,8 miljoen.

Gemeenten zijn in belangrijke mate afhankelijk van landelijk beleid voor de inkomstenkant van de gemeentelijke begroting. Ondanks uitstel van de aangekondigde herverdeling van het gemeentefonds bestaat er voor de gemeente Baarn nog steeds een uitdaging om de begroting structureel sluitend te krijgen. 

De ambities gaan over wat raad en college willen bereiken voor Baarn. De uitvoeringskracht gaat over wat de gemeentelijke organisatie daadwerkelijk kan realiseren met de beschikbare mensen en middelen. De financiële draagkracht heeft betrekking op wat inwoners en ondernemers redelijkerwijs kunnen opbrengen via belastingen en heffingen. Onze focus ligt in deze raadsperiode op uitvoering: van ambitie naar uitvoering.

Wanneer we een extra beroep doen op de financiële draagkracht van de samenleving, willen we dat duidelijk is waarom dat nodig is en wat het oplevert. Heldere keuzes en verantwoording zijn essentieel voor het vertrouwen in ons financiële beleid.

Wij stellen ieder jaar samen met raad, organisatie en college een Perspectiefnota op met ambities en wettelijke vereisten. En met inachtneming van de financiële mogelijkheden. Deze werken we verder uit in de begroting, zodat voor raad en inwoners helder is wat nieuw is en waar extra op wordt ingezet. Het uitgangspunt is dat indien er nieuw beleid wordt opgesteld, er ook oud beleid wordt geschrapt.

Tussentijds rapporteren we op kernpunten in hoeverre we onze maatschappelijke doelen realiseren en tegen welke (financiële) inzet. Dit doen we met goede financiële analyses en heldere visuele overzichten. In de begroting werken we met foto’s (digitale versie), grafieken, links en teksten in duidelijke taal.

(II) Digitale infrastructuur (ten laste van de algemene reserve)
Om te kunnen voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving en de continuïteit en veiligheid van de digitale dienstverlening te waarborgen, is extra budget voor de digitale infrastructuur noodzakelijk. Het betreft een structurele uitbreiding van € 225.000 per jaar en incidentele investeringen van € 300.000 in 2027 en € 200.000 in 2028, zoals genoemd in product 90 Overhead. De dekking van deze kosten vindt plaats uit de algemene reserve.

(II) Effect herverdeling gemeentefonds (GF) (minder inkomsten € 375.000 in 2029 en € 750.000 in 2030)
De herverdeling van het gemeentefonds, waartoe in 2023 door het Rijk is besloten, leidt voor Baarn tot een structureel nadeel van € 3,7 miljoen. Hiervan is in de afgelopen jaren al € 0,9 miljoen doorgevoerd, zodat er, op termijn, nog een structureel bedrag van € 2,8 miljoen zal worden ingehouden. Vooralsnog is voortzetting van de herverdeling verschoven naar 2029. Het negatieve effect daarvan hebben wij vanaf 2029 in deze begroting verwerkt. De korting op de algemene uitkering wordt in stappen doorgevoerd met een bedrag van € 15 per inwoner per jaar. De toezichthouder heeft aangegeven dat de gemeente niet verplicht is om deze korting al te ramen. Wij hebben deze korting wel geraamd vanuit het oogpunt van realistisch ramen.

(II) Stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (meer inkomsten € 650.000 vanaf 2028)
Op basis van het Rapport van de deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (commissie van Ark) gaan wij ervan uit dat het Rijk vanaf 2028 extra gelden voor jeugdzorg beschikbaar stelt. Het Rijk heeft hierover nog geen besluit genomen dus het is nog onzeker of de adviezen van de commissie Van Ark daadwerkelijk worden opgevolgd.  Begin 2027 komt de commissie Van Ark met een tweede rapport. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) adviseert in het op 19 mei 2026 uitgebrachte "begrotingsadvies" om vanaf 2028 een stelpost (inkomstenraming) hiervoor op te nemen. De toezichthouder heeft aangegeven een dergelijke stelpost niet te accepteren. Hoewel dit op het eerste gezicht kan worden gekenmerkt als een niet realistische raming hebben wij deze inkomst desondanks wel opgenomen. Wij vertrouwen er namelijk op dat het Rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt.

(II) Motie Aanpassen OZB (€ 518.000)
Overeenkomstig de in de raadsvergadering van 8 juli 2026 door een meerderheid van de raad aangenomen motie (9.B.1 "aanpassen ozb") is de opbrengstraming onroerende zaakbelasting vanaf 2027 structureel verhoogd met 15,8%. Dit percentage is berekend op basis van de in de motie voorgestelde aanpassing van het tarief. Dit heeft in totaal een toename van de ozb opbrengst met € 1,16 miljoen tot gevolg. Na aftrek van de al geraamde OZB verhoging van € 450.000 (als gevolg van verlaging afvalstoffenheffing en daartegenover verhoging OZB uit de ombuigingsopgave) en de toegepaste indexering (inflatie) van 2,5%, leidt het uitvoeren van de motie tot een extra structurele OZB opbrengst van € 518.000.

Openbaar belang
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is van en voor de publieke sector.

Wat willen we bereiken
De ambitie van de BNG is, samen met de publieke sector, het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, daarin succesvol zijn en maatschappelijke impact waarmaken en kunnen aantonen. 

Wat gaan we ervoor doen?
Naast de uitvoering van de reguliere activiteiten geeft de BNG invulling aan de ambitie om samen met haar klanten maatschappelijke impact te realiseren. Op basis van het klimaatplan ‘Going Green’ uit 2022 zet de BNG Bank een volgende stap in de energietransitie en CO2-reductie.

Openbaar belang
Betrouwbaar drinkwater voor ons welzijn en onze gezondheid.

Wat willen we bereiken
Drinkwaterbeschikbaarheid en -kwaliteit staan steeds meer onder druk. Samen met anderen wordt gewerkt aan een nieuw, duurzaam waterecosysteem. Vitens zet alles op alles om onze waterwingebieden te beschermen. Met als doel een positieve impact op de natuur te hebben. Vitens gaat voor ‘Elke druppel duurzaam’ bij het winnen, zuiveren, leveren en gebruiken van drinkwater.  Vitens investeert in slimme innovaties die watervriendelijk wonen makkelijker maken. 

Wat gaan we ervoor doen
Om onze waterhuishouding weer in balans te brengen met mensen en natuur moet er veel gebeuren. Vitens werkt samen met provincies, waterschappen, natuurorganisaties en agrariërs om oplossingen te vinden. In de eigen natuurgebieden waar grondwater wordt op gepompt voor drinkwater, wordt ecologisch natuurbeheer toegepast. Het beschermen van grondwaterbronnen is een belangrijke strategische pijler voor Vitens. De winlocaties worden voortdurend gemonitord. Een proefproject in de Achterhoek test nieuwe systemen voor waterrecycling, waterzuivering en regenwatergebruik. Een waterrecyclesysteem zuivert afvalwater in huis en hergebruikt dat water voor de wc en wasmachine. 

Door het hoge investeringsvolume van Vitens in de afgelopen jaren en ook de komende jaren staat de financierbaarheid van Vitens onder druk. Daarom keert Vitens geen dividend uit. Pas bij een solvabiliteit hoger dan 30% zal Vitens weer overgaan tot het uitkeren van dividend. Dit zal op zijn vroegst in 2028 zijn. Daarom is de opbrengstraming in de begroting van de gemeente in 2026 en 2027 teruggebracht tot nihil.

Vennootschapsbelasting
Voor de begroting 2027 is een analyse gedaan op de belastbare clusters voor de vennootschapsbelasting. De belastbare clusters, met heffing op vennootschapsbelasting, zijn gelijk aan afgelopen jaren te weten: parkeren, sport en cultuur, exploitatie van de begraafplaatsen en  grondexploitaties. Uit de analyse blijkt dat de bovengenoemde clusters niet tot een positief financieel resultaat leiden en geen invloed hebben op een heffing voor de vennootschapsbelasting. Er wordt daarom in 2027 geen afdracht van vennootschapsbelasting verwacht.