Programma 8: Duurzaamheid

De energietransitie wordt meer en meer in de praktijk gebracht. Samen met onze lokale en regionale partners helpen we inwoners om minder energie te gebruiken en maken we plannen om woningen aardgasvrij te verwarmen en meer duurzame elektriciteit op te wekken. De herijkte Lokale Energie Strategie (LES) is hiervoor ons uitvoeringskader.

Uit de resultaten van 2025 blijkt dat de versnelling is ingezet: het ziet ernaar dat we alle doelen hebben behaald. Eind 2025 telde de gemeente Baarn zeker 5.250 woningen met een energielabel B of beter, bijna 500 aardgasvrije woningen en naar verwachting meer dan 4.000 woningen met zonnepanelen. We kunnen ons dan ook vol vertrouwen richten op de ambities voor 2030.

We blijven uitvoering geven aan de drie pijlers van de energietransitie: energiebesparing (isoleren), duurzame warmte (aardgasvrij) en duurzame elektriciteitsopwekking. Daarnaast blijven we werken aan een duurzamer mobiliteitssysteem en geven we als gemeente het goede voorbeeld door de ecologische voetafdruk van de gemeentelijke organisatie verder te verkleinen.

Energiebesparing
De inzet op energiebesparing vergroten we nog verder. Eigenaarbewoners van een koopwoning ondersteunen we al sinds 2024 en vanaf 2027 richten we ons ook op VvE’s en woningen met een beschermde status. We geven o.a. advies over verduurzaming en de financiering daarvan, verstrekken isolatievouchers en bieden ondersteuning bij de uitvoering. Inwoners met een kleine portemonnee kunnen aanspraak maken op de regeling rond nieuw energiezuinig witgoed.

Duurzame warmte
De afgelopen jaren zijn grote stappen gezet in de warmtetransitie, waardoor we nu steeds dichter bij de uitvoering komen. Op appartement- en huisniveau brengen we de verduurzamingsmogelijkheden concreet in beeld. In Eemdal-Noord zijn we hier het dichtste bij en werken we het wijkuitvoeringsplan verder uit. Voor Eemdal-Zuid starten we met de uitwerking daarvan, nadat we ook het wijkwarmteplan in 2027 hebben afgerond, samen met de wijkbewoners. De mogelijkheden voor warmtewinning uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Soest brengen we ook steeds scherper in beeld. Daarmee lijkt een groot gedeelte van het vastgoed van Omthuis aardgasvrij te kunnen worden. Met een intentieovereenkomst begin 2027 leggen we de basis voor een samenwerkingsovereenkomst. Belangrijke beleidsmatige acties zijn het warmteprogramma (onderdeel van omgevingsprogramma energie) en bodemenergiebeleid.

Duurzame elektriciteitsopwekking
We blijven op zoek naar mogelijkheden om meer duurzame elektriciteit op te wekken. Uiterlijk in 2030 willen we 2 grote, innovatieve projecten gerealiseerd hebben. Daarnaast vergroten we de inzet op het realiseren van grootschalige zonnedaken, want zelfs met netcongestie is er nog veel mogelijk. We werken hiervoor nauw samen met de bedrijven van de Noordschil en De Drie Eiken.

Duurzame mobiliteit
Ondernemers op bedrijventerreinen De Drie Eiken en Noordschil hebben een mobiliteitsscan gedaan. Hieruit is gebleken dat er vooral behoefte is aan structurele maatregelen, zoals betere wandel-, fiets- en busverbindingen en meer deelbare modaliteiten. Samen met bedrijvenvereniging de Noordeik zoeken we mogelijkheden om de mobiliteit op de bedrijventerreinen te verduurzamen. Andere verduurzamingskansen worden integraal opgepakt, bijvoorbeeld voor het implementeren van het STOMP-principe en stimuleren van deelmobiliteit.

Duurzame organisatie
Het gemeentehuis en het sportcentrum De Trits worden nagenoeg aardgasvrij. Bovendien krijgt het gemeentehuis een nieuw ventilatiesysteem, zodat het aan de wettelijke vereisten voldoet en de ambtenaren en huurders een goede werkomgeving hebben. Aan de hand van een uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed wordt de verduurzaming van de volgende panden voorbereid. Verder verduurzamen we inkoopprocessen.

Klimaat en energiebeleid
Het programma is sterk afhankelijk van financiering via de ‘Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’. Tot 2026 werd het geld uitgekeerd in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK). In 2026 en 2027 ontvangen wij de CDOKE-gelden als decentralisatie uitkering. Jaarlijks wordt het bedrag via de algemene uitkering toegekend. 

Voor de periode 2026 tot 2030 heeft het Rijk aangegeven dat gemeenten in ieder geval kunnen rekenen op het bedrag dat zij ook in 2025 in de basisfinanciering hebben ontvangen. Eerder is afgesproken met de financiële toezichthouders dat gemeenten de middelen als structureel mogen beschouwen in de begroting. In het coalitieakkoord van kabinet-Jetten zijn ook middelen opgenomen voor gemeenten om deze uitvoering na 2030 voort te zetten. Voor de periode 2031 tot 2040 is € 800 miljoen per jaar beschikbaar gesteld voor de continuering van de uitvoering klimaatbeleid door medeoverheden. Dit betekent concreet dat gemeenten ook na 2030 op het basisbedrag van 2025 moeten kunnen rekenen.

Baarn werkt toe naar een afvalvrije gemeente in 2050. We verminderen de hoeveelheid restafval per inwoner en zorgen dat ingezamelde grondstoffen hoogwaardig worden hergebruikt. Inwoners scheiden hun afval beter en dragen zo bij aan een schone leefomgeving en lagere verwerkingskosten.

In 2027 zetten we twee instrumenten in om de afvalscheiding te verbeteren, de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen te verhogen en bijplaatsingen en zwerfafval terug te dringen. Een betere afvalscheiding heeft ook een positief effect op de kosten: goed gescheiden grondstoffen kunnen beter worden hergebruikt en leveren meer op, terwijl minder restafval hoeft te worden verbrand.

Ten eerste breiden we de inzet van recyclecoaches uit. Zij helpen inwoners persoonlijk bij het goed scheiden en aanbieden van afval en controleren de kwaliteit van het aangeboden afval.

Daarnaast zetten we gerichte communicatie in om inwoners bewust te maken van het belang van afvalscheiding en hen te stimuleren hier actief aan bij te dragen. Deze communicatie gebruiken we ook om bijplaatsingen naast containers en het dumpen van afval in de openbare ruimte tegen te gaan. Beide instrumenten vullen elkaar aan: recyclecoaches bieden persoonlijke ondersteuning, terwijl communicatie een grotere groep inwoners bereikt.

Daarnaast wijzigt de inzameling zelf. De inzameling van PMD (plastic, metaal en drankkartons) gaat in 2027 naar één keer per vier weken. Deze frequentie is teruggebracht om te besparen op de inzamelkosten. Ook neemt RMN de papierinzameling over van de huidige aannemer. We monitoren of deze wijzigingen effect hebben op de scheidingsresultaten en sturen zo nodig bij.

Openbaar belang
Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN) verzorgt de afvalinzameling en straatreiniging voor de gemeente Baarn. Vanaf 1 januari 2027 treedt de gemeente Houten toe tot RMN. De gemeenschappelijke regeling bestaat dan uit zeven gemeenten: Baarn, Bunnik, Houten, IJsselstein, Nieuwegein, Soest en Zeist.

Afvalverwijdering Utrecht (AVU) sluit contracten met verwerkers voor het transport en de verwerking van afvalstromen. De deelnemende partijen zijn 25 Utrechtse gemeenten. De financiën lopen via de bijdrage aan RMN.

Maatschappelijk doel gemeente Baarn
Baarn streeft naar een gezonde, schone en veilige leefomgeving met zo min mogelijk restafval en maximaal hergebruik van grondstoffen.

Wat willen we bereiken?
Baarn wil in 2050 een afvalvrije gemeente zijn. Afval dat overblijft gebruiken we als grondstof voor nieuwe producten.

Wat gaan we ervoor doen?
Samen met RMN zetten we recycle-coaches in om inwoners persoonlijk te helpen afval beter te scheiden. Via het bestuur van RMN en zienswijzen op de begroting sturen we op de maatschappelijke doelen en houden we de kosten beheersbaar.

Financiën verbonden partij
De geraamde bijdrage van Baarn aan RMN daalt in 2027 ten opzichte van 2026. Ten opzichte van begrotingswijziging 2026.1 (€ 4.797.000) daalt de bijdrage met € 306.000 (-6,4%) naar een geraamd bedrag van circa € 4.491.000. Deze daling is grotendeels het gevolg van de keuze van de raad (ombuigingsmaatregel) door de inzameling pmd van één keer per twee weken aan te passen naar één keer per vier weken. De kosten worden gedekt uit de afvalstoffenheffing.

De bijdrage van Baarn aan de AVU bedraagt in 2027 € 932.012. Deze kosten zijn opgenomen in de RMN-bijdrage en worden eveneens gedekt via de afvalstoffenheffing.

Tot en met 30 juni 2026 maakte de gemeente Eemnes gebruik van het recyclingstation in Baarn. Eemnes betaalde daarvoor een bijdrage naar rato van het aantal inwoners. Vanaf 1 juli 2026 stopt dit gebruik en vervalt de bijdrage van Eemnes. In de begroting 2027 is geen bijdrage van Eemnes meer opgenomen. Hier staat een beperkte daling van de kosten voor transport en verwerking tegenover, omdat inwoners van Eemnes geen afval en grondstoffen meer aanbieden.