Strategische inzet en beleidsadvies Sociaal Domein
Dankzij de uitbreiding van vier uur per week op strategisch advies hebben we ons de afgelopen periode breder kunnen inzetten op meerdere strategisch belangrijke dossiers met een nadruk op regionale samenwerking. Deze extra inzet heeft bijgedragen aan een versterkte positie van onze gemeente in de regio, een betere afstemming tussen lokaal en regionaal beleid en een strategisch fundament onder de uitvoering binnen het sociaal domein.
Taakstelling Sociaal Domein
Voor 2026 kende de gemeente Baarn een taakstelling van totaal € 1,4 miljoen binnen het sociaal domein. In de Voorjaarsnota van het Rijk is aangekondigd dat deze taakstelling weliswaar blijft bestaan, maar dat de daadwerkelijke uitvoering wordt doorgeschoven naar 2028. Dit biedt tijdelijk financiële ruimte, maar neemt de noodzaak tot structurele aanpassingen niet weg. Ondanks het uitstel blijft de gemeente Baarn vasthouden aan haar ingezette koers. In 2025 is gestart met de implementatie van maatregelen gericht op een meer doelmatige inzet van zorg en ondersteuning. Hierbij worden de meest complexe en kostbare zorgdossiers geanalyseerd, en vindt intensief overleg plaats met het Lokaal Team en het beleidsteam over een nieuwe werkwijze en structuur. Een belangrijk uitgangspunt is dat medewerkers beter inzicht krijgen in de financiële consequenties van hun besluiten, bijvoorbeeld bij het afgeven van beschikkingen of het verwijzen naar specialistische zorg versus inzet van eigen begeleiding.
Een centraal onderdeel van deze aanpak is het versterken van data gedreven werken. De gemeente ontwikkelt een plan van aanpak voor het verzamelen, analyseren en interpreteren van data over zorginzet, zoals verwijzingen, kosten per cliënt en behaalde resultaten. Dit stelt ons in staat om gerichter te sturen, tijdig bij te sturen waar nodig, en de beweging van zware naar lichtere, meer passende hulp effectief te ondersteunen.
Hoewel de financiële taakstelling tijdelijk is verzacht, blijft het uitgangspunt dat de gemeente Baarn actief monitort op voortgang, stuurt op uitvoering en structureel werkt aan een houdbaar sociaal domein. Zo leggen we de basis voor zowel kwalitatief goede ondersteuning als financiële beheersbaarheid op de langere termijn.
Jeugd op de agenda
De jeugdcoördinator, die per januari 2025 is gestart, is breed betrokken bij diverse activiteiten, zoals 675 jaar Baarn, waar ze vooral let op dat er ook leuke dingen zijn voor jongeren. Veel organisaties hebben zelf al iets voor de jeugd bedacht, zoals een speciale hardloopwedstrijd met een programma voor kinderen en jongeren. Bij het ontbijt in de Pekingtuin wordt een chill-plek ingericht voor jongeren, met zitzakken en een silent-disco. Er wordt gesproken met jongeren over hoe de hangplekken in Baarn beter kunnen. Bij de skatebaan komt waarschijnlijk een picknicktafel met een overkapping. Ook gaan jongeren, onder begeleiding van artiesten, graffiti maken op de skatebaan tijdens een workshop.
Samen met sportcoördinatoren, jongerenwerk van Pit Baarn en NBSS wordt gewerkt aan een zomerprogramma voor jongeren. Waarbij wordt gericht op jongeren van 12 jaar en ouder, omdat het aanbod voor hen nu niet goed aansluit. Er is regelmatig overleg over het Cruijff Court vanwege overlast. Samen met verschillende partijen zoeken we naar oplossingen, zodat er geen of minder problemen ontstaan in andere wijken of gemeenten. Het geld voor jeugdactiviteiten wordt gekoppeld aan de “Dag van de Baarnse jongeren” in het najaar. Jongeren kunnen hun idee pitchen voor een jury om geld te winnen voor hun initiatief, zoals bij de Pitch Parade van het VSB Fonds. De jeugdcoördinator werkt samen met de cultuurcoach van Pit Baarn.
De kinderraad komt op 15 oktober weer bij elkaar. Scholen hebben inmiddels de terugkoppeling van 2024 ontvangen. In de toekomst willen we de kinderraad vaker advies laten geven, ook aan het voortgezet onderwijs. Zo horen we wat kinderen en jongeren belangrijk vinden.
Tot slot: er wordt gewerkt aan plannen voor mentale gezondheid. Dat wordt gedaan via ouderavonden én activiteiten voor jongeren. Er wordt een sociale kaart gemaakt, met informatie over hulp voor jongeren. Die is hopelijk eind van het jaar klaar. Jongeren denken daar ook over mee.
Jeugdzorg
Winstwaarschuwing rond jeugdhulpaanbieder MetMaya
Sinds 2024 levert MetMaya de specialistische jeugdhulp in onze gemeente. Dit is hulp voor jongeren met zwaardere problemen. De vraag naar deze hulp blijft echter hoog. De voorlopige cijfers van het eerste kwartaal van 2025 laten zien dat er een aanzienlijke budgetoverschrijding dreigt bij MetMaya, met name door een hoge instroom van jongeren in de specialistische jeugdhulp. Daarnaast spelen extra kosten door ‘meerzorg’ een rol. Meerzorg is nodig wanneer de standaard ondersteuning niet volstaat, bijvoorbeeld in complexe situaties waarbij één jongere intensieve begeleiding van meerdere professionals nodig heeft. Deze extra inzet gaat gepaard met aanzienlijke kosten, die bovenop het reguliere contractbudget komen. De gemeente moet vooraf instemmen met deze inzet, en iedere acht weken wordt beoordeeld of voortzetting of bijstelling van de meerzorg nodig is.
De prognose van het eerste kwartaal (Q1) van MetMaya geeft echter nog geen volledig totaalbeeld van de mogelijke overschrijding voor Baarn in 2025. De rapportage over het tweede kwartaal (Q2) zal naar verwachting een nauwkeuriger en completer beeld bieden. Wel geeft de huidige stand van zaken aanleiding tot een winstwaarschuwing, zowel voor de deelnemende gemeenten als specifiek voor Baarn.
De komende periode zullen we ambtelijk en bestuurlijk nauw contact onderhouden met MetMaya, om de uitgavenontwikkeling scherp te volgen en de overschrijding waar mogelijk te beperken.
Tegelijkertijd zien we dat er op andere gebieden, zoals ambulante behandeling en begeleiding, juist minder wordt uitgegeven. Dat komt doordat deze vormen van hulp nu vaak door MetMaya of het Lokale Team worden uitgevoerd. De lagere uitgaven op deze onderdelen zijn echter niet genoeg om het tekort op het MetMaya-budget op te vangen. Daarom is het belangrijk dat het Lokale Team een grotere rol speelt. Als dit team zelf begeleiding biedt aan gezinnen, is dat vaak goedkoper dan doorverwijzen naar MetMaya. Zo kunnen we de kosten beter beheersen en toch goede hulp blijven bieden.
PGB Jeugd als onderdeel van de taakstelling sociaal domein
In de afgelopen periode is een toename zichtbaar van de inzet van duurdere voorzieningen via Persoonsgebonden Budgetten (PGB). Deze ontwikkeling draagt bij aan een verwachte overschrijding van het beschikbare budget. Wederom is er een verwacht nadeel van € 139.000 op de PGB-Jeugd, als gevolg van de voortdurende toename van het aantal aanmeldingen met gemiddeld hogere indicaties. Daarnaast wordt, mede door de wachtlijst bij MetMaya, vaker een PGB verstrekt om de noodzakelijke zorg toch te kunnen aanbieden.
Verder wordt geconstateerd dat de hoogte van PGB-beschikkingen regelmatig aanzienlijk hoger ligt dan de uiteindelijke declaraties. Hoewel uitsluitend het gedeclareerde bedrag wordt uitbetaald, ontstaat hierdoor een vertekend beeld van de feitelijke uitgaven, hetgeen het financieel sturen bemoeilijkt.
Om deze situatie te verbeteren, is de werkwijze aangescherpt. Nieuwe aanvragen en bestaande beschikkingen worden kritischer beoordeeld, met als doel de doelmatigheid van de inzet te vergroten. Deze aanpak vindt plaats met behoud van de keuzevrijheid van ouders en de borging van passende en verantwoorde zorg voor kinderen en jongeren. Op deze wijze kan PGB Jeugd een bijdrage leveren aan het realiseren van de taakstelling binnen het sociaal domein, terwijl de kwaliteit van zorg gewaarborgd blijft.
Maatregelen in de jeugdzorg
In de afgelopen jaren is er, zowel in Baarn als in de rest van het land, een duidelijke ontwikkeling zichtbaar: er wordt steeds vaker zwaardere en duurdere jeugdzorg ingezet. Dit heeft geleid tot overschrijdingen op het jeugdzorgbudget van de gemeente Baarn. Om deze overschrijdingen te beperken, heeft de gemeente extra maatregelen genomen. Deze sluiten aan bij de landelijke afspraken uit de Hervormingsagenda Jeugd, die zijn gemaakt tussen onder andere de Rijksoverheid en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
Een positief punt is dat er volgens de meicirculaire voor de jaren 2025 tot en met 2027 extra middelen van het Rijk beschikbaar komt om gemeenten te helpen de jeugdzorg beheersbaar te houden. Vanaf 2028 komen er ook nieuwe maatregelen, zoals een mogelijke eigen bijdrage voor jeugdzorg en afspraken over hoelang een traject mag duren. Tegelijkertijd zullen de extra rijksmiddelen vanaf dat jaar weer afnemen. Daarom blijft het belangrijk om als gemeente ook zelf actief te sturen op kosten en de inzet van zorg.
Ontwikkelingen/uitbreiding lokaal team in de jeugdzorg
Door het Lokale Team uit te breiden, kunnen we gezinnen sneller en effectiever ondersteunen. Vroege hulp voorkomt dat problemen escaleren en dat uiteindelijk zwaardere, duurdere (specialistische) jeugdhulp nodig is. Daarmee bevorderen we niet alleen snellere hulpverlening, maar dragen we ook bij aan het beheersen van de kosten. De uitbreiding van het Lokale Team is onderdeel van de bredere beweging naar meer preventie en vroegsignalering, en is opgenomen in de Perspectiefnota en wordt verwerkt in de meerjarige begroting vanaf 2026.
In dat kader willen we medio 2025 een gedragswetenschapper aanstellen binnen het Lokale Team. Deze uitbreiding, zoals beschreven in de Perspectiefnota 2026, is een belangrijke stap in de transitie van zware naar lichtere vormen van zorg en eigen begeleiding. De gedragswetenschapper kan een cruciale rol spelen in het versterken van de deskundigheid binnen het team, het sneller inschatten van hulpvragen en het ondersteunen van professionals bij het bieden van passende, minder intensieve zorg.
Met deze gerichte inzet – versterking van het lokale team, inzet op preventie en de aanstelling van een gedragswetenschapper – streven we ernaar om jongeren tijdig en passend te ondersteunen, terwijl we tegelijk de financiële houdbaarheid binnen het sociaal domein scherp bewaken.
Landelijk Transitie Arrangement Jeugd
In sommige gevallen is jeugdhulp zó specialistisch dat deze niet lokaal of regionaal beschikbaar is. Het gaat dan bijvoorbeeld om ondersteuning bij seksuele uitbuiting, eer gerelateerd geweld, forse eetproblematiek, vraagstukken rondom genderidentiteit of complexe psychiatrische problematiek. Voor deze vormen van zorg is het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) opgericht: een landelijke regeling tussen de VNG en gespecialiseerde zorgaanbieders, gericht op het waarborgen van continuïteit in hoog-specialistische jeugdhulp.
De kosten binnen het LTA kunnen sterk uiteenlopen. Eén jongere kan de gemeentelijke begroting al merkbaar beïnvloeden. In Baarn ontvangen op dit moment negen jongeren zorg via het LTA. Dit aantal leidt naar verwachting tot een merkbare stijging van de uitgaven binnen de begroting. De toeleiding naar LTA-zorg verloopt via medische verwijzers (zoals huisartsen en jeugdartsen), de gecertificeerde instelling en het Lokale Team. Bij acute situaties of zeer specialistische zorgvragen is directe verwijzing (vanuit een externe geldige jeugdhulpverwijzer, zoals een huisarts) naar een LTA-aanbieder soms noodzakelijk.
Aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
Om huiselijk geweld en kindermishandeling beter te voorkomen, werken we aan een sterkere samenwerking en betere communicatie met organisaties zoals Veilig Thuis, hulpverleners, scholen en het Lokaal Team.
Bij overleg over gezinnen sluit regelmatig een medewerker van Veilig Thuis aan bij het Lokaal Team. Ook is op elke school in Baarn een brugfunctionaris actief. Deze persoon is de schakel tussen school en zorg. Brugfunctionarissen spelen een belangrijke rol in het signaleren van onveilige situaties bij kinderen.
We merken dat scholen veel behoefte hebben aan deze brugfunctionarissen. De vraag is groter dan het aantal uren dat zij nu beschikbaar zijn. Daarom is in de Perspectiefnota voorgesteld om het aantal uren voor deze functie uit te breiden via het Lokaal Team.
Daarnaast biedt het Lokaal Team sinds kort groepsactiviteiten aan voor kinderen van ouders met psychische problemen of een verslaving. Deze kinderen lopen meer risico op huiselijk geweld of mishandeling. De eerste groep is inmiddels gestart en dit aanbod wordt verder uitgebreid.
Tot slot werken we aan nieuwe samenwerkingsafspraken met Veilig Thuis, de Jeugdbescherming en de Jeugdreclassering. Deze afspraken zijn onderdeel van een nieuwe aanbesteding die op 1 januari 2026 ingaat. Ze sluiten aan bij het landelijke Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming.